Patent ve Faydalı Model

Patent ve faydalı model konuları aynı kitap içinde yer almıştır.

Buluşlar yalnız patent veya faydalı model belgesi ile korunacaktır.  Koruma süresi patentler için 20 yıl ve faydalı modeller için 10 yıldır. Korumanın devamı için her yıl bir yıllık ücret ödenmesi gerekecektir.  İncelemesiz patent sistemi kaldırılmıştır.

Önceki sistemde olduğu gibi yeni Kanun hükümlerinde de bir patent başvurusu faydalı model başvurusuna ve bir faydalı model başvurusu patent başvurusuna dönüştürülebilecektir. Patentten faydalı modele dönüş belge kararı çıkmadan önce, faydalı modelden patente dönüş araştırma raporunun ilanından itibaren 3 ay içinde yapılabilecektir.

Teknolojinin her alanındaki buluşlara yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması şartıyla patent verilir. Faydalı model sisteminde buluşun yeni ve sanayiye uygulanabilir olması yeterlidir.  Bu sistemde buluş basamağı ölçütü yoktur.

 

Buluşlara patent veya faydalı model belgesi verilmesinde en önemli ölçüt yenilik ölçütüdür. Buluşa patent veya faydalı model verilmesini etkileyecek nitelikte olmakla birlikte, başvuru tarihinden önceki on iki ay içinde açıklama yapılmış olması buluşa patent veya faydalı model verilmesini etkilemeyecektir.

Patent başvurusu veya patentle ilgili işlemlerde uyulması gereken bir süreye uyulmaması durumunda ve iki ay içinde talep edilmesi halinde işlemleri devam etmesi ve hakların yeniden tesisi mümkün olacaktır. Bu konu özellikle yıllık taksitlerin zamanında ödenmemesi nedeniyle hak kayıpları açısından önemlidir.

 

Buluş, buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak tarifname, istemler ve tarifnamede veya istemlerde atıf yapılan resimlerle açıklanır.

Patent başvuruları için düzenlenmesi gerekli olan araştırma ve inceleme raporları ve faydalı model başvuruları için düzenlenecek araştırma raporu Türkpatent uzmanları tarafından düzenlenecektir. Araştırma raporunun tebliğinden itibaren 3 ay içinde incelemenin talep edilmesi gerekecektir.  Süresi içinde talep yapılmazsa başvuru geri çekilmiş sayılacaktır.

Patent başvurusunun yayımına yalnız görüş bildirimi söz konusudur. İtiraz kuralı, patent verildikten sonra itiraz olarak düzenlenmiştir. Patentin verildiği yayımlandıktan sonra 6 ay içinde üçüncü kişiler patentin verilmesine itiraz edebilecek ve itirazlar Türkpatent tarafından değerlendirilecektir.  Bu kurala göre verilen patentin Türkpatent tarafından iptal edilebileceği anlamına gelmektedir.

Patent hakkına tecavüz eylemleri aleyhine hukuki tedbirler öngörülmüş, cezai tedbirler öngörülmemiştir. Bir başka ifade ile patentten doğan haklara tecavüz edenlere karşı hukuk davası açılabilecek, ancak ceza davası açılamayacaktır.

Patent sahibi, patent konusu ürünün üretilmesini, satılmasını, kullanılmasını veya ithal edilmesini veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle elde bulundurulmasını, patent konusu olan bir usulün kullanılmasını,  kullanılmasının yasak olduğu bilinen veya bilinmesi gereken usul patentinin kullanılmasının başkalarına teklif edilmesini, patent konusu usul ile doğrudan doğruya elde edilen ürünlerin satılmasını, kullanılmasını, ithal edilmesini veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle elde bulundurulmasını, yasaklamak hakkına sahip olacaktır.

 

Çalışanların, bir işletme veya kamu idaresinde yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği veya büyük ölçüde işletme veya kamu idaresinin deneyim ve çalışmalarına dayanarak, iş ilişkisi sırasında yaptığı buluşlar hizmet buluşu kabul edilecek ve patent veya faydalı model başvurusu yapmak hakları işverene ait olacaktır.

 

İşveren, kendisine bildirimi yapılan hizmet buluşu için tam hak talebinde bulunmuşsa patent verilmesi amacıyla ilk başvuruyu Kuruma yapmakla yükümlüdür. Ayrıca işveren yabancı bir ülkeden de patent almak amacıyla başvuru yapabilir veya koşullara göre buluşun ticaret sırrı olarak saklanmasına karar verebilir.

Yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilen buluşlara ilişkin kuralda değişiklik yapılmış ve öğretim elemanları için çalışanların buluşlarına ilişkin hükümlerin uygulanacağı kabul edilmiştir. Bu durumda yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilen buluşlarda hak sahibi yükseköğretim kurumu olacaktır.  Buluştan elde edilen gelirin yükseköğretim kurumu ve buluşu yapan arasındaki paylaşımı, buluşu yapana gelirin en az üçte biri verilecek şekilde belirlenecektir.

 

Kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde ortaya çıkan buluşlarda,  proje desteğinden faydalanan kişi, buluş konusu üzerinde hak sahipliği talep edip etmediği konusundaki tercihini kamu kurumuna yazılı olarak bir yıl içinde  bildirecektir.

 

Faydalı model belgesi ile korunacak buluşların kapsamı yeniden düzenlenmiştir. Aşağıdaki konular faydalı model ile korunamayacaktır.

Kimyasal ve biyolojik maddelere veya kimyasal ve biyolojik usullere ya da bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar, eczacılıkla ilgili maddelere veya eczacılıkla ilgili usullere ya da bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar, biyoteknolojik buluşlar, usuller veya bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar.

Faydalı model başvuruları için araştırma raporu düzenlenmesi zorunlu hale getirilmiştir. Başvuru tarihinin kesinleşmesinden itibaren 2 ay içinde araştırma talebi yapılacaktır.

Araştırma raporunun yayımlanmasından itibaren üç ay içinde, araştırma raporunun içeriğine başvuru sahibi itiraz edebilir, üçüncü kişiler görüş bildirebilir. Faydalı model belgesinin verilmesinden sonra üçüncü kişiler için itiraz usulü işletilemez, yalnız mahkemeden hükümsüzlük talep edilebilir.

Faydalı modele ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı ve faydalı modelin özelliği ile çelişmediği takdirde bu Kanunda patentler için öngörülen hükümler, faydalı modeller hakkında da uygulanır.